ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବେଶବିତ୍ ତଥା ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଗୃହବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରିବା ପରେ ଲଦାଖରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ତାଙ୍କ ଘର ଚାରିପଟେ ୨୦ରୁ ୨୫ ଜଣ ପୋଲିସ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧସାମରିକ ବାହିନୀର ଯବାନ ମୁତୟନ ଥିବା ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଲଦାଖ ପୋଲିସ ଏହାକୁ ଗୃହବନ୍ଦୀ ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିନାହିଁ। ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଜାରି ନିଷେଧାଦେଶ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିଷେଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ପୋଲିସ କହିଛି।

ନଭେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ଲେହର NDS Memorial Sports Complexରେ ଧାରଣା ଦେବାକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ପୋଲିସ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ଥଳରୁ ହଟାଇ ଘରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ BNSSର ଧାରା ୧୬୩ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ଗତିବିଧି ଓ ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ୬୦ ଦିନିଆ କଟକଣା ଜାରି କରିଥିବା ଖବର ଆସିଛି। ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ପରୋକ୍ଷ ଗୃହବନ୍ଦୀ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି।

ଲଦାଖ ପୋଲିସର କହିବା ଅନୁସାରେ, ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଲେହ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସଭା, ରାଲି, ଧାରଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନସମାବେଶ ଉପରେ ନିଷେଧାଦେଶ ରହିଛି। ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ପୋଲିସ କହିଛି। ତେବେ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଏହି କଟକଣାର ଆଇନଗତ ଆଧାର ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।

ଲଦାଖ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ପାହାଡ଼ି ବିକାଶ ପରିଷଦ (LAHDC) ନିର୍ବାଚନ ଡିସେମ୍ବର ୪ରେ କରିବାକୁ ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି। ଶୀତଋତୁରେ ଲଦାଖରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ଓ ତୁଷାରପାତ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଲୋକ ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଗଲେ ଭୋଟରଙ୍କ ମତଦାନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ ବୋଲି ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ନେତାମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ସେମାନେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।

୨୦୨୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୪ରେ ଲେହରେ ଘଟିଥିବା ହିଂସାରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ୪ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାର ନ୍ୟାୟିକ ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଥିବା ନେଇ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।

ଲଦାଖକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା, ସମ୍ବିଧାନର ଷଷ୍ଠ ଅନୁସୂଚୀ ଅନୁସାରେ ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜମି ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ସୁରକ୍ଷା, ନିଯୁକ୍ତି ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର ସହ ୨୦୨୫ ଲେହ ହିଂସାର ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଦାବି ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି।

୨୦୨୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୬ରେ ଲେହ ହିଂସା ପରେ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (NSA) ଅନୁସାରେ ଅଟକ ରଖାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୬ ମାସ ପରେ ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୪ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ତାଙ୍କ ନିରୋଧ ଆଦେଶ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିଥିଲେ।

ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଏବେ ଏହି ୬୦ ଦିନିଆ କଟକଣାକୁ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ଲଦାଖରେ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ନାଗରିକଙ୍କ ଗତିବିଧିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।