ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଗବେଷଣାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ଯେଉଁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକକୁ ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଛୁ, ସେହି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ହୀରା ତିଆରି କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲେଜର ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପର ସହାୟତାରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରେ ଥିବା କାର୍ବନକୁ ନାନୋହୀରାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଗବେଷଣା କେବଳ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖାଇନାହିଁ, ବରଂ ବରଫ ଦୈତ୍ୟ ଗ୍ରହ ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚ୍ୟୁନ୍ର ଭିତରେ କ’ଣ ଘଟୁଥାଏ, ତାହା ବୁଝିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।
କେଉଁଠି ହୋଇଥିଲା ଏହି ଗବେଷଣା?
ଚେକ୍ ଗଣରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ପ୍ରାଗ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ୍ସଟ୍ରିମ୍ ଲାଇଟ୍ ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର (ELI) ଲେଜର ଲାବୋରେଟୋରୀରେ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଜର୍ମାନୀର ହେଲମହୋଲ୍ଟଜ୍-ସେଣ୍ଟ୍ରମ୍ ଡ୍ରେସଡେନ୍-ରୋସେଣ୍ଡର୍ଫ (HZDR) ଏବଂ ରୋଷ୍ଟକ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଗବେଷକମାନେ ଏହି ଗବେଷଣାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ।
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ପଛରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ମହାକାଶରେ ଥିବା ବିଶାଳ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ଭିତରେ ହୀରା କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ, ତାହା ବୁଝିବା। ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚ୍ୟୁନ୍ର ଭିତରେ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ବିପୁଳ ଚାପ ରହିଛି। ଏପରି ପରିବେଶରେ କାର୍ବନଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥର ଗଠନ ବଦଳି ହୀରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ବୋଲି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ କିପରି ତିଆରି ହେଲା ହୀରା?
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ PET ନାମକ ଏକ ପ୍ରକାର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ସାଧାରଣତଃ ପାଣି ବୋତଲ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ୟାକେଜିଂ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକର ଏକ ଅତି ପତଳା ଫିଲ୍ମ ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲେଜର ପଲ୍ସ ପକାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଲେଜର ଅତ୍ୟଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କରି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଭିତରେ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ଓ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଫଳରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରେ ଥିବା କାର୍ବନ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ବଦଳି ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୀରା କଣିକା ବା ନାନୋହୀରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ନାନୋହୀରା ସାଧାରଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୀରା ପରି ବଡ଼ ନୁହେଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଆକାରର ହୀରା କଣିକା, ଯାହାକୁ ବିଶେଷ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ।
ହୀରାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଥିଲା ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଏହି ଗବେଷଣାରେ କେବଳ ହୀରା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା। ଲେଜର ପଲ୍ସ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଆଘାତ ତରଙ୍ଗ ଅତ୍ୟଧିକ ବେଗରେ ପଦାର୍ଥକୁ ଆଗକୁ ଠେଲି ଦେଇପାରେ। ଏହା ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ନାନୋହୀରାକୁ ଧରି ରଖିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ।
ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଗବେଷକମାନେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଜେଲ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗତି କରୁଥିବା ହୀରା କଣିକାକୁ ଧରି ରଖିବା ସହ ସେଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନକୁ ସହଜ କରିଥିଲା।
ଭବିଷ୍ୟତରେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ଏହାର ଉପଯୋଗ?
ଏହି ଗବେଷଣାର ଗୁରୁତ୍ୱ କେବଳ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ହୀରା ତିଆରି କରିବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ନାନୋହୀରାର ଚିକିତ୍ସା, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ସେନ୍ସର ଏବଂ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉପଯୋଗ ରହିଛି। ତେବେ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରୁ ସିଧାସଳଖ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବରେ ବହୁ ପରିମାଣର ହୀରା ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଗଲା ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ଏହା ସହିତ, ମହାକାଶର ବିଶାଳ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ଭିତରେ ରହିଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ଓ ତାପମାତ୍ରାରେ ପଦାର୍ଥ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଗବେଷଣା ନୂଆ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଇପାରେ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଆଜି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ନାନୋହୀରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଏହି ପ୍ରୟାସ ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପଦକ୍ଷେପ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି କେତେ ଉପଯୋଗୀ ହେବ, ତାହା ଆଗାମୀ ଗବେଷଣା ଓ ପରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ହୀରା ତିଆରି—ବିଜ୍ଞାନର ଏହି ନୂଆ ପ୍ରୟାସ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ପାଇଁ କେତେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର।
